Thursday, September 13, 2012

ЁЯФ▒ЁЯФЖЁЯЩП'рдкुрдиः рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЪрд░्рдЪा' ЁЯФ▒(ржЖржмাрж░ рж╢িржХ্рж╖াрж░ ржХржеা) ЁЯФЖ" рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬाрдЧ рдЙрдарддे рд╣ैं !ЁЯЩП14 рдЬрдирд╡рд░ी , 2026 : рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ाрди्рддि -рд╕ूрд░्рдп рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдпрдг рд╣ोрдиा : The Work ! рдоूреЭ рдмुрдж्рдзि рдХा рдЖрдд्рдоाрднिрдоुрдЦी рдпा рдИрд╢рд╡рд░ाрднिрдоुрдЦी рд╣ोрдиा ! " [SVHS- 4.2 : рд╢िрдХ्рд╖ा : рд╕рдорд╕्рдд рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХी рд░ाрдордмाрдг рдФрд╖рдзि ! ] [(SVHS-20 ) рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рдФрд░ рд╣рдоाрд░ी рд╕рдо्рднाрд╡рдиा ] [ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдИрд╢्рд╡рд░ (рднрдЧрд╡ाрди) рдХी рдоूрд░्рддि/рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЙрд╕рдоें рдк्рд░ाрдг-рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкुрдЬाрд░ी/ рдЬреЬ рд╡рд╕्рддुрдУं рдоें рдк्рд░ाрдгрдордп рдХोрд╖ рдпा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╢рд░ीрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рддा। ]

рдкुрдиः рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЪрд░्рдЪा
      
      рдпрд╣ рд╕ुрдирдХрд░ рд╣ी рд╢ाрдпрдж рдЖрдк рдХुрдкिрдд рд╣ों рдХि рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЙрдкрд░ рддो рдХрдИ рдмाрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै, рдЕрдм рдПрдХрдмाрд░ рдлिрд░ рд╕े рдЗрд╕рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рдпा рдЬрд░ुрд░рдд рд╣ै? рдХिрди्рддु, рдХोрдИ рдЙрдкाрдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЪाрд╣े рд╣рдо рдХिрд╕ी рднी рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ें, рдЕंрдд рдоें рдпрд╣ рдкाрдПंрдЧे рдХि рд╕рдмрдХी рдЬреЬ рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣ी рд╣ै। рд╣рдорд▓ोрдЧ рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рдХे рдоुрдЦ рд╕े рднी рд╕ुрдирддे рд╣ैं," рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा! рд╢िрдХ्рд╖ा ! рд╢िрдХ्рд╖ा ! рдпूрд░ोрдк рдХे рдмрд╣ुрддेрд░े рдирдЧрд░ों рдоें рдоें рдШूрдордХрд░ рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдХे рдЧрд░ीрдмों рдХे рднी рдЕрдорди-рдЪैрди рдФрд░ рд╡िрдж्рдпा рдХो рджेрдЦрдХрд░, рдЕрдкрдиे рдЧрд░ीрдм рджेрд╢рд╡ाрд╕िрдпों рдХी рдпाрдж рдЖрддी рдеी рдФрд░ рдоैं рдЖँрд╕ू рдмрд╣ाрддा рдеा। рдпрд╣ рдЕрди्рддрд░ рдХ्рдпों рд╣ुрдЖ? рдЙрдд्рддрд░ рдоें рдкाрдпा рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े! рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै , рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рдЬाрдЧृрдд рд╣ोрдиे рд╕े рдЙрдирдХा рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдордд्рд╡ рдЬाрдЧ рдЙрдаा рд╣ै ! " "(рд╕рд░рд▓ा рдШोрд╖ाрд▓ рдХो рд▓िрдЦिрдд рдкрдд्рд░ /рен/рейрезрез ) 
    рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрд╕ рд╕рдордп рдпрд╣ рдмाрдд рдХрд╣ी рдеी, рддрдм рднाрд░рдд рдкрд░ाрдзीрди рдеा; рддрдеाрдкि рд╕्рд╡ाрдзीрдирддा рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 50 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдоें рдпूрд░ोрдкीрдп рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ो рдЪुрдХी рдеी। рдХिрди्рддु, рдЙрд╕ рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд▓ोрдЧों рдХो рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рдмреЬे рджुःрдЦ рдХे рд╕ाрде 'рдмрджрд╣рдЬрдоी рдХा рдорд░ीрдЬ' (Dyspepsia patients) рдХрд╣рдиा рдкреЬा рдеा। рдЙрд╕ी рд╕рдордп рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдеा,"рд╡िрдЧрдд 50 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╣рдоाрд░े рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рд╕े рдоौрд▓िрдХ рдЪिрди्рддрди рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдорд░्рде рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рднी рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд╕рдХा рд╣ै।" рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдЙрд╕ рд╕рдордп рдеी рдЖрдЬ рднी рд╣ै, рдЧुрдгाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рдоें рдХोрдИ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХा рд╣ै। 2 рдлрд░рд╡рд░ी 1835 рдИреж рдХो рд▓ाрд░्рдб рдоेрдХाрд▓े рдиे рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рд╕ंрд╕рдж рдоें,  рднाрд░рдд рдоें рдирдпी рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि рдХे рдЙрдкрд░ рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╡ेрджрди рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдеा " рдЗрд╕ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп, рдПрдХ рдРрд╕े рдирдпे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ै-'рдЬो рдЬрди्рдо рд╕े рддो рднाрд░рддीрдп рд╣ोрдЧा, рдХिрди्рддु рд╕ंрд╕्рдХृрддि (рдЕрднिрд░ुрдЪि, рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा) рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╣ोрдЧा। рд╣рдо рдПрдХ рдРрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд▓ाрдЧु рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдЬिрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдордиुрд╖्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдордЬрдмूрддी рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдХे рдпंрдд्рд░ рд░ूрдк рдоें рдХुрд╢рд▓ рдХिрд░ाрдиिрдпों рдХी рдЬрдоाрдд рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।" рдФрд░ рдЕрдШोрд╖िрдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрдЬ рднी рд╣рдорд▓ोрдЧों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрдж्рдзрддि рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдордиुрд╖्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рди-рддрди्рдд्рд░ рдЪрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓े рдЗंрдбिрдпрди рдПрдбрдоिрдиिрд╕्рдЯ्рд░ेрдЯिрд╡ рд╕рд░्рд╡िрд╕' (I.A.S) рд░ूрдкी рдЯाрдИ-рдХोрдЯ рдзाрд░ी 'рд╕ुрдкрд░-рдХिрд░ाрдиी' рдпा 'рд╕िрд╡िрд▓ рд╕рд░्рд╡ेрди्рдЯ' рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ी рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
     рд▓ॉрд░्рдб рдоेрдХाрд▓े рдиे рддो рдмрд╣ुрдд рдЧрд░्рд╡ рдХे рд╕ाрде рд▓िрдЦा рдеा, рднाрд░рдд рдХो рдРрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рджेрдХрд░ рдЬा рд░рд╣ा рд╣ूँ рдХि, рдоाрдд्рд░ 40 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рднीрддрд░ рдпрд╣ाँ рдПрдХ рднी рдоूрд░्рддि-рдкूрдЬрдХ рд╢ेрд╖ рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा! рдХिрди्рддु, рд╡िрдзि рдХा рд╡िрдзाрди рджेрдЦिрдпे। рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा 1835 рдИреж рдоें рд▓ाрдЧु рд╣ुрдИ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдПрдХ рд╣ी рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж рд╣ी -18 рдлрд░рд╡рд░ी 1836 рдИреж рдХो рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдЧाँрд╡ 'рдХाрдоाрд░рдкुрдХुрд░' рдоें рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдеा рдЧрджाрдзрд░ ! рд╡े рдЬрдм рдкाрдард╢ाрд▓ा рдЧрдП, рддो рд╡рд╣ाँ рдХрд╣ा, рдпрд╣ рдкрдж्рдзрддि (method) рдирд╣ीं рдЪрд▓ेрдЧी ! рдпрджि рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдХे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдаीрдХ рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдп рддो рдпрд╣ рдк्рд░рдердо рдЫाрдд्рд░ рдЕрд╕рди्рддोрд╖ рдЖрди्рджोрд▓рди рдеा। рдЫाрдд्рд░-рдЕрд╕рди्рддोрд╖ рдХे рд╣рдЬाрд░ рдХाрд░рдгों рдоें рд╕े рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕рд╣ी рдкрдж्рдзрддि рдХी 'рд╢िрдХ्рд╖ा' рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी। рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╢्рд░ीрд░ाрдордХृрд╖्рдг рдХो рдЬो рдХुрдЫ рджेрдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХी рдЧрдпी, рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рдЕंрд╢ рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧ्рд░рд╣рдг рдирд╣ीं рдХिрдпा। рдФрд░ рдоेрдХाрд▓े рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордпाрд╡рдзि рдХे рднीрддрд░ рд╣ी, рдЕрд░्рдеाрдд рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╣ी рдЧрджाрдзрд░ рдиे рджिрдЦрд▓ा рджिрдпा рдХि 'рдоूрд░्рддि-рдкूрдЬा' (paganism-рдмुрддрдкрд░рд╕्рддी) рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं! рдФрд░ рдоाрдирд╡рдЬाрддि рдХे рд╕ाрдордиे, рдоाрдиो рдПрдХ рдЬीрд╡рди्рдд -рд╡ेрдж рд╣ी рдЦोрд▓рдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा, рдЬिрд╕рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╣ी   рдордиुрд╖्рдп рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддा рд╣ै, 'рд╢िрдХ्рд╖ा' (рдкूрдЬा) рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं ! рд╢्рд░ीрд░ाрдордХृрд╖्рдг (рдЧрдпाрдЬी рдХे рдЧрджाрдзрд░-рд╡िрд╖्рдгु) рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рда 'рдЫाрдд्рд░' рдеे, рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╡े рдПрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рда 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' рднी рдеे। "рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ेрд░े рдзрд░рд▓ेрди рд╢िрдХ्рд╖рдХेрд░ рдХाрдЬ !" рдиे рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ा рдкूрд░ी рдХрд░ рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' (Leader, рдиेрддा, рдкैрдЧрдо्рдмрд░) рдХा рдХाрд░्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓िрдпा। рдФрд░ рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХोрдИ рдХुрдо्рд╣ाрд░ рдЕрдЪ्рдЫी-рдЕрдЪ्рдЫी рдоिрдЯ्рдЯी (рдЪिрдХрдиी рдоिрдЯ्рдЯी) рд▓ेрдХрд░ рд╡िрднिрди्рди рджेрд╡рдоूрд░्рддिрдпों рдХो рдЧрдв़ рд▓ेрддा рд╣ै, рдаीрдХ рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрднिрди्рди рдЕрд▓्рдкрд╡्рдпрд╕्рдХ рддрд░ुрдгों рдХे рдЬीрд╡рди рдЧрдарди рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рдоें рд▓ेрдХрд░, рдХिрд╕ी рд╕िрдж्рдзрд╕्рдд рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рддिрд▓ -рддिрд▓ рдХрд░рдХे рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХो рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рджेрд╡рдоूрд░्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЧреЭ рджिрдпा। рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬрдЧрдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ 'рд╕ाрд░рджाрдордгि' рдФрд░ рдПрдХ 'рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж' рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ी рдЕрдирди्рдд рдХाрд▓ рддрдХ рдПрдХ рдЕрддुрд▓рдиीрдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा।
     рдЖрдЬрдХрд▓ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ 5 рд╕िрддрдо्рдмрд░ рдХो рд╣рдо рдЕрдкрдиे рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдбाреж рдПрд╕реж рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХो рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрддे рд╣ैं। рдЙрд╕ рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें 'рд╢िрдХ्рд╖ा' рдкрд░ рдХाрдлी рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕ीрд▓िрдпे рд╣рдо рднी рдеोреЬी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдоेрдХाрд▓े рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдм्рд░िрдЯिрд╢-рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд▓िрдпे рднрд▓े рд╣ी рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рдХिрди्рддु, рдХिрди्рддु рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕िрдж्рдзाрди्рддों рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдиिрдХृрд╖्рдЯ рдФрд░ рд╕ाрд░рд╣ीрди рдеी । рдоेрдХाрд▓े рдиे рд╕ोрдЪा рдеा, рдЙрд╕рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд рдоें рдоूрд░्рддिрдкूрдЬा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдПрдЧी। рдХिрди्рддु, рд╣рдордиे рддो рдпрд╣ рджेрдЦा рдХि рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдпрджि рдоूрд░्рддि-рдкूрдЬрдХ рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ो, рддो рдЙрд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा-рджाрди рдХे рд╡्рд░рдд рдоें рд╕िрдж्рдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी। рдЖрдк рд╕ोрдЪ рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे рдХि рдпрд╣ рднी рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ुрдИ? рдеोреЬा рдЦुрд▓े рддौрд░ рд╕े рдХрд╣рддा рд╣ूँ, рдоूрд░्рддि-рдЙрдкाрд╕рдХ (idolater) рд▓ोрдЧ рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं? рд╡े рдоृрдг्рдордпी (рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдмрдиी рджुрд░्рдЧा) рдоूрд░्рддि рдХो рдЪिрди्рдордпी (рдЪैрддрди्рдпрдордпी) рд╢рдХ्рддि рдмрдиा рджेрддे рд╣ैं। (рдЕрд░्рдеाрдд рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдмрдиी рдЬреЬ рдкिрдг्рдбों рдоें рдк्рд░ाрдг-рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рдЪैрддрди्рдпрдордпी рд╢рдХ्рддि рдмрдиा рджेрддे рд╣ैं !)  рдЬो рдоूрд░्рддि рдкूрдЬрдХ рд╡ैрд╕ा рдХрд░ рдкाрддे  рд╣ैं, рд▓ोрдЧ рдЙрди्рд╣ीं рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиा рд╕िрд░ рдЭुрдХाрддे рд╣ैं ! рдХिрди्рддु, рдЬो рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЧुреЬिрдпा (doll -рдкुрдд्рддрд▓िрдХा) рдХा рдЕрднिрд╡ाрджрди рдХрд░рдХे, рдЙрд╕े рдоूрд░्рдЦ (рдоूреЭрдорддि) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЫोреЬрдХрд░ рдЙрд╕рд╕े рдХिрдиाрд░ा рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं, рд╡ैрд╕े рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдХौрди рдпाрдж рд░рдЦрддा рд╣ै ? рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЬो рд╕рдЪ्рдЪे рд╢िрдХ्рд╖рдХ (рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж,рдирд╡рдиीрджा рдЬैрд╕े рдиेрддा, рдкैрдЧрдо्рдмрд░рд╣ोрддे рд╣ैं, рд╡े рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп, рдЬрдб़-рдкिрдг्рдб рдЬैрд╕े рдЫाрдд्рд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░ाрдг-рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рдХे рдЙрд╕рдХे рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдордд्рд╡ (рджिрд╡्рдпрддा) рдХो  рдЬाрдЧ्рд░рдд  рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рд╢्рд░ीрдорддी рд╕рд░рд▓ा рдШोрд╖ाрд▓ рдХो рд▓िрдЦिрдд (24 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1897 рдХो  рдкрдд्рд░/рем/рейрезрез) рдПрдХ рдкрдд्рд░ рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं-рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕  рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬाрдЧ рдЙрдарддे рд╣ैं ! "[рд╢िрдХ्рд╖ाрдмрд▓े рдЖрдд्рдордк्рд░рдд्рдпрдп, рдЖрдд्рдордк्рд░рдд्рдпрдпेрд░ рдмрд▓े рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬेрдЧे рдЙрдардЫेрди !"  рж╢িржХ্рж╖াржмрж▓ে  ржЖржд্ржоржк্рж░ржд্ржпрзЯ, ржЖржд্ржоржк্рж░ржд্ржпрзЯেрж░ ржмрж▓ে ржЕржи্рждрж░্ржиিрж╣িржд ржм্рж░াрж╣্ржо ржЬেржЧে ржЙржаেржи !]
     рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЙрдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╣рдорд▓ोрдЧ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рддंрдЧрд╣ाрд▓ी, рдЙрдирдХे рдкे-рд╕्рдХेрд▓, рдЯ्рдпूрд╢рди-рдл़ी рдоें рдмрдв़ोрдд्рддрд░ी рдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा, рдоैрдЪिंрдЧ рдЧ्рд░ाрди्рдЯ, рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдХрджाрдЪाрд░ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЪोрд░ी) рдЗрдд्рдпाрджि рдмाрддों рдХे рдЙрдкрд░ рд╣ी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдХे рд╢ांрдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдХोрдИ рдЗंрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा рдХि рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рддंрдЧрд╣ाрд▓ी рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣рдж рддрдХ рдЕрдкंрдЧ (cripple) рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╡рд░्рдЧ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЬैрд╕ा рд╕рдо्рдоाрди рдкाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ैं, рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдирд╣ीं рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдиिрджेрд╢рдХ рдордг्рдбрд▓ी рдХे рдХुрдЫ рд╕рджрд╕्рдп рдЖрдЬ рднी рдЬрдоीрди्рджाрд░ी рд╡ाрд▓ी рдоाрдирд╕िрдХрддा рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЕрднिрднाрд╡рдХ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХे рдк्рд░рддि рдпा рддो рдЕрдирднिрдЬ्рдЮ рд╣ैं рдЕрдерд╡ा рдЙрджाрд╕ीрди рд╣ैं। рдЫाрдд्рд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд╣ीрди рд╣ो рдЧрдпे рд╣ैं, рд╡े рдиाрд░ेрдмाрдЬी рдХрд░рдиे рдФрд░ рддोреЬ-рдлोрдб़ рдоें рд▓рдЧे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЬрдм рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдкाрд░्рдЯिрдпाँ, рд╢िрдХ्рд╖ाрдг рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рдХ, рд╢िрдХ्рд╖рдХрдЧрдг рддрдеा рдЫाрдд्рд░ рд╕рднी рдпрджि рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЧुрдЯрдмрди्рджी рдХे рд╕्рд╡ाрд░्рдерд╕िрдж्рдзि рдоें рд▓рдЧे рд╣ों ; рддрдм рдРрд╕े рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдоें рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╡рд░्рдЧ рд╣ी рдЕрдХेрд▓े рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХैрд╕े рдиिрднा рд╕рдХрддा рд╣ै ? рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдмाрдд рд╣ै। рдХिрди्рддु рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕рднी рд╡рд░्рдЧ рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рддрд░्рдХ рджेрдиे рд▓рдЧें- рдХि рдЬрдм рджूрд╕рд░े рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рд▓рдЧेंрдЧे, рддрдм рдоैं рднी рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ूँрдЧा -рддрдм рджेрд╢ рдХा рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा ? рдФрд░ рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╕े рдЖрдЬ рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХुрддрд░्рдХ рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ेрдХрд░, рд╕рдоाрдЬ рдХा рдХोрдИ рднी рд╡рд░्рдЧ рдЕрдкрдиा рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдирд╣ीं рдиिрднा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рд╕े рдмिрд▓्рд▓ी рдХे рдЧрд▓े рдоें рдШрди्рдЯी рдирд╣ीं рдмंрдз рдкाрддी। рдФрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдпрд╣ рдЪрд░्рдЪा рдЗрд╕ी рдмाрдд рдХा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХि, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै , рддрдеा рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рджोрд╖ी рдХौрди рд╣ै
рд▓ेрдХिрди рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рддो рддрднी рд╣ो рд╕рдХेрдЧा, рдЬрдм рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ै - рдЙрд╕рдХो рдЬाрди рд▓ेрдиे рдмाрдж, рд╣рдо рдЦुрдж 'рдЬिрддрдиा' рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ों , 'рдЙрддрдиा' рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдоें рдЬुрдЯ рдЬाрдпें। рд╣рдоें рд╡ैрд╕ा рдХрд░рддे рджेрдЦрдХрд░ рджूрд╕рд░े рд▓ोрдЧ рднी рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдпрдеोрдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ो рдЬाрдпेंрдЧे। рдЬрдм рд╣рдо рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрджाрдпिрдд्рд╡ рдХा рдкाрд▓рди рд╕рд╣ी рдвंрдЧ рд╕े рдХрд░рдиे рд▓рдЧेंрдЧे, рддрднी рд╣рдоें рдЕрдкрдиा рдЙрдЪिрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХेрдЧा। рдФрд░ рдпрджि рд╕рднी рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХो рд╕рдордЭ рдЬाрдПँ рддो рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕рдорд╕्рдпाрдпों рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣рдж рддрдХ рджूрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
        рд╢िрдХ्рд╖ा рдоूрд▓рддः рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдж्рд╡ैрдд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (рджोрд╣рд░ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा -dual process)рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХा рдЕрдкрдиा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╣ी рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕िрд▓िрдпे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╕ाрдзрди рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╣ैं। рдХिрди्рддु рдЗрд╕ рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा-рдорд╣ाрдиाрдЯрдХ 'grand drama of education' рдоें 'рдиाрдпрдХ' рдХी рднूрдоिрдХा рдоें рдЫाрдд्рд░ рд╣ैं। рдлिрд░ рднी  рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬे рд╣рдо рдоें рд╕े рдЕрдзिрдХांрд╢ рд▓ोрдЧ рдЕрдХ्рд╕рд░ рднूрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं। рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдПрдХ рд╡िрд░ाрдЯ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкूрдЬрдиोрдд्рд╕рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕ рдкूрдЬрдиोрдд्рд╕рд╡ рдоें рдЫाрдд्рд░ рдоूрд░्рддि (Idol рдпा рдк्рд░рддिрдоा) рд╣ै рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкुрдЬाрд░ी рд╣ैं। рдкूрдЬा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдкुрдЬाрд░ी (рд╢िрдХ्рд╖рдХ) рдЗрддрдиे рдк्рд░ेрдордкूрд░्рдг рд╕्рд╡рд░ рд╕े рдоंрдд्рд░ोрдЪ्рдЪाрд░ рдХрд░ेрдЧा рдХि рдЙрд╕рдХे рд╢рдм्рдж рдЫाрдд्рд░ рдХे рд╣्рд░рджрдп рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░ рд▓ेंрдЧे।  рдк्рд░рддिрдоा (рдЫाрдд्рд░) рдоें рдк्рд░ाрдг рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╡े рдХрд╣ेंрдЧे - " рд╣े рдордиुрд╖्рдп-рд░ूрдкी рджेрд╡рддा, рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ, рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ ! рдпрд╣ाँ рдЖрдУ। рдпрд╣ाँ рдЖрдУ।  рдЗрд╣ा рддिрд╖्рда !  рдЗрд╣ा рддिрд╖्рда ! рдпрд╣ाँ рдмैрдаो। рдпрд╣ाँ рдмैрдаो। рдЕрдд्рд░ рдЕрдзिрд╖्рдаाрдиं рдХुрд░ु - рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╡ाрд╕ рдХрд░ो, рдордо рдкूрдЬा рдЧृрд╣ाрди ! - рдоेрд░ी рдкूрдЬा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ो। "  
      рд╡ैрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рд▓ोрдЧ рдкूрдЫ рд╕рдХрддे рд╣ैं , рдорд╣ाрд╢рдп , рдЖрдкрд▓ोрдЧ рдХैрд╕ी рдмाрддें рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдХрд╣ीं рдЖрдк рдХुрдЫ рднूрд▓ рддो рдирд╣ीं рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं? рдпрджि рдЖрдк рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдКрдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ों рддो рдЖрдкрдХो рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣िрдпे рдеा рдХि рдЧुрд░ुрд╕ेрд╡ा рдпा рдЧुрд░ु рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдк्рд░рдгिрдкाрдд рдХрд░рдиे рд╕े рд╣ी рд╡िрдж्рдпा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрдерд╡ा рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा рдХि рдЧुрд░ुрджрдХ्рд╖िрдгा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ी рд╡िрдж्рдпा-рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рдЙрдкाрдп рд╣ै। рдХिрди्рддु рдмाрдд рдХ्рдпा рд╣ै -рдЬाрдирддे рд╣ैं ? (рд╣рдоाрд░े рд╡рд░्рдгाрд╢्рд░рдо рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ ?) рдЬिрди рд▓ोрдЧों рдкрд░ 'рдкुрдЬाрд░ी' рдХा рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े  рд╕ौंрдк рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै;  рд╡े рд▓ोрдЧ рдЕрди्рддрддोрдЧрдд्рд╡ा рдХेрд╡рд▓ рджрдХ्рд╖िрдгा рд╕े рд╣ी рд╕рди्рддुрд╖्рдЯ рди рд░рд╣рдХрд░, рд╕्рд╡рдпं 'рднрдЧрд╡ाрди' рдЬैрд╕ा рд╡ेрд╢ (рдордпूрд░ рдкंрдЦ рдФрд░ рдоुрд░рд▓ी) рдзाрд░рдг рдХрд░рдХे,  рдХेрд╡рд▓ рджो, рджो рдФрд░ рдХुрдЫ рджेрддे рд░рд╣ो рдХी рдоाँрдЧ рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рдеे। рд▓ेрдХिрди рдоैं рдХ्рдпा рджे рд╕рдХрддा рд╣ूँ, рдпрд╣ рдмाрдд рдЧौрдг рд╣ो рдЧрдпी рдеी। рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХा рднी рдпрд╣ рдкुрдиीрдд рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै рдХि рд╡े рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рд╕рдордЭें рдХि; рдпрджि рд╡े рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬाрдЧृрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ों, рддो рдЙрди्рд╣ें рднी рдпрд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा 'рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдоें' рдк्рд░рдгिрдкाрдд, рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЧुрд░ुрд╕ेрд╡ा, рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рдЧुрд░ु рджрдХ्рд╖िрдгा, рджेрдХрд░ рд╣ी рдЗрд╕ рдм्рд░рд╣्рдо-рд╡िрдж्рдпा рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा ! рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рднी рдЫाрдд्рд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╢्рд░рдж्рдзा рд░рдЦрдиी рд╣ोрдЧी। рдк्рд░рддिрдоा рдоें рдк्рд░ाрдг рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рднी рдкुрдЬाрд░ी рдХो рд╣ी рдк्рд░рддिрдоा рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиा рд╢ीрд╢ рдЭुрдХाрдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рдХोрдИ рднी рдкुрдЬाрд░ी рдк्рд░рддिрдоा рдоें рдк्рд░ाрдг рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рдиे рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдоें рдЖрдХрд░ рдк्рд░рддिрдоा рдХे рд╕िрд░ рдкрд░ рдкैрд░ рд░рдЦрдиे рдХी рдзृрд╖्рдЯрддा рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा। рдХ्рдпा рджрдХ्рд╖िрдгेрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╢्рд░ीрд░ाрдордХृрд╖्рдг рдиे рдЕрдкрдиे рдЫाрдд्рд░ рдирд░ेрди рдХो рдк्рд░рднु рдоैं рдЬाрдирддा рд╣ूँ рдХि рддुрдо्рд╣ीं рдирд░-рд░ूрдкी рдиाрд░ाрдпрдг рд╣ो!' рдХрд╣рдХрд░  рджोрдиों рд╣ाрде рдЬोреЬ рдХрд░ рдк्рд░рдгाрдо рдирд╣ीं рдХिрдпा рдеा?  
    рдФрд░ рдпрд╣ рдХाрд░्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╣ी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЗрд╕ीрд▓िрдпे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ  рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╕ाрдзрди рд╣ैं। рдЕрддрдПрд╡ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЗрд╕ рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдзрди 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' (рдиेрддा) рдХो рд╕рд░्рд╡рджा рдорди -рд╡рдЪрди, рдХрд░्рдо рд╕े рдкрд╡िрдд्рд░ рдФрд░ рд╢ुрдж्рдз рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрджि рдРрд╕े рд╢ुрдж्рдз рд╡्рд░рддрдзाрд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ (рдЪрд░िрдд्рд░рд╡ाрди рд╢िрдХ्рд╖рдХ) рд╣рд░ рд╕्рдеाрди рдоें рдЬाрдХрд░ рдк्рд░ेрдо рд╕े рдФрд░ рд╕рдорд╡ेрдд рд╕्рд╡рд░ рдоें " рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ ! рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ ! " рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХрд░ेंрдЧे рддो рдпрд╣ рдз्рд╡рдиि рдкूрд░े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╣्рд░рджрдп рдХो рдЫू рд▓ेрдЧी рдФрд░ рджेрд╢ рдЬाрдЧ рдЙрдаेрдЧा। рдФрд░ рдЬो 'рд╕िрдж्рдз' рдкुрдЬाрд░ी рд╕ोрдпे рд╣ुрдП рджेрд╡рддा рдХो рдЬाрдЧ्рд░рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдорд░्рде рд╣ोрддे рд╣ैं, рднाрд░рдд рдХा рд╕рдоाрдЬ рднी рдЙрдирдХो рдпрдеेрд╖्рдЯ рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा рдЬाрдирддा рд╣ै। рдХिрди्рддु, рд╣рдорд▓ोрдЧ рдпрджि рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕рдоाрдк्рдд рдХिрдпे рдмिрдиा, рдпा рдЕрдкрдиे рдЧुрд░ु рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдоंрдд्рд░ рдХो рд╕िрдж्рдз рдХिрдпे рдмिрдиा, рд╕्рд╡рдпं рд╣ी рд╕िрдж्рдз рдЧुрд░ु рдХा рднेрд╖ рдзाрд░рдг рдХрд░рдХे рджрдХ्рд╖िрдгा рдоाँрдЧрдиे  рдкँрд╣ुрдЪ рдЬाрдпें рддो рдХ्рдпा рд╣рдоें рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╕рдо्рдоाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै ?
    рдЖрдЬрдХрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рднी рдПрдХ рдЙрдж्рдж्рдпोрдЧ (Industry) рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╢िрдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рд▓ाрдЧрдд-рдкूँрдЬी рдХे рдЕрдиुрдкाрдд рдоें рдЖрдорджрдиी рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै, рдЗрд╕ीрд▓िрдпे рдЗрд╕рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै। рдХिрди्рддु рд╣ाрд▓ рдХे рджिрдиों рдоें рдиौрдХрд░ी рдпा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рджेрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрдХ्рд╖ा (рд░ोрдЬрдЧाрд░-рдЙрди्рдоुрдЦ рд╢िрдХ्рд╖ा (Job-Oriented Education) рдХे рдКрдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдХृрдкा-рджृрд╖्рдЯि рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЬिрд╕рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЗрд╕ рдЧрдгрджेрд╡рддा рдХी рдорд╣ाрдкूрдЬा (рдпाрдиि рдЬрдирддा-рдЬрдиाрд░्рджрди рдХी  рд╕ेрд╡ा) рдоें рд╣рдЬाрд░ों-рд╣рдЬाрд░ рдЕрдпोрдЧ्рдп рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рдкुрдЬाрд░ी (рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ -рдбीрди) рдХे рдкрдж рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рдХिрддрдиे рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХी рдмाрдд рд╣ै рдХि рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рд░ोрдмोрдЯ (рдоाрдирд╡ рдорд╢ीрди) рдХी рдЪाрднी рдШुрдоाрдиे рдоें рднी рдЕрдХ्рд╖рдо рд╣ै, рд╡рд╣ рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЕрди्рддःрдк्рд░рдХृрддि рдХो рдирдпे рд╕ाँрдЪे рдоें рдвाрд▓рдиे рдЪрд▓ा рд╣ै'рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрди्рддрд░ेрд░ рдЧुрдгрдЧрдд рд╡िрд╡рд░्рддрди !'Education is the qualitative evolution of the inner self! ( рж╢িржХ্рж╖া ржЕржи্рждрж░েрж░ ржЧুржгржЧржд ржмিржмрж░্рждржи)  рдЕрд░्рдеाрдд рд╕्рд╡ाрдоीрдЬी рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдордиुрд╖्рдп рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╡िрдж्рдпрдоाрди рдкूрд░्рдгрддा (рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे 24 рдЧुрдгों рдХे рдоाрдиांрдХ рдоें рдХ्рд░рдоाрдЧрдд рдЙрди्рдирддि рдХो) рд╢िрдХ्рд╖ा рдХрд╣рддे рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдзрд░्рдо рджोрдиों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдордд्рд╡ (Real I) рдХो рдпा рдЙрд╕рдХे рдЖрди्рддрд░िрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХो рдХ्рд░рдоाрдЧрдд рдЙрди्рдирдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдордиुрд╖्рдп рдХी 'рдоूреЭрдмुрдж्рдзि' (Apparent I-рдХाрдЪा рдЖрдоि рдпा рдирд╢्рд╡рд░ рд╢рд░ीрд░, M/F рджेрд╣ рдоें рдЖрдмрдж्рдз рдмुрдж्рдзि) рд╕े рдЦींрдЪрдХрд░ (Real I- рдкाрдХा рдЖрдоि, рдЕрд╡िрдиाрд╢ी рдЖрдд्рдоा (рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡) рдХे рд╕ाрде рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдорд░्рде рд╢ुрдж्рдзрдмुрдж्рдзि) рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдХ्рдпोंрдХि рдмुрдж्рдзि рдХो рд╣ी рдорддि (рджृрд╖्рдЯि) рдХрд╣рддे рд╣ैं , рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЬैрд╕ी рдорддि рд╣ोрддी рд╣ै, рд╡ैрд╕ी рдЙрд╕рдХी рдЧрддि рд╣ोрддी рд╣ै।" [рджाрджा рдмंрдЧрд▓ा рдоें рдХрд╣рддे рдеे -рд╢िрдХ्рд╖ा рдЖрдд्рдорд╢рдХ्рддिрд░ рдордд рдЧुрдг рдХे рдк्рд░рдХाрд╢ рдХрд░े ! рж╢িржХ্рж╖া ржЖржд্ржорж╢ржХ্рждিрж░ ржоржд ржЧুржиржХে ржк্рж░ржХাрж╢ ржХрж░ে !' рдЕрд░्рдеाрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╢्рд░рдж्рдзा, рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдЬैрд╕े рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे рдЪौрдмीрд╕ों рдЧुрдг рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं !! (рдоाँ рд╕ाрд░рджा рджेрд╡ी рдиे рдХрд╣ा рдеा рдаाрдХुрд░ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣्рд░рджрдп рдоें рдЖрдирди्рдж рдШрдЯ рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।]  рдХिрди्рддु, рдЗрд╕  рдХाрд░्рдп рдХो рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЕрдн्рдпрд╕्рдд рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдХुрд╢рд▓ рдоूрд░्рддिрдкूрдЬрдХ рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ 'Skilled craftsman' рдЪाрд╣िрдпे। рдЬो рд▓ोрдЧ рдРрд╕ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд╡े рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдХो рдмрджрд▓рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдирдпा рднाрд░рдд рдЧреЭрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╢िрд▓्рдкिрдпों (Would be Leaders of the mankind - рдоाрдирд╡рдЬाрддि рдХे рднाрд╡ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ,рдиेрддाрдУं, рд╢िрдХ्рд╖рдХों, рдкैрдЧрдо्рдмрд░ों) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों (рдЬीрд╡рдирдоुрдХ्рдд рд╢िрдХ्рд╖рдХों) рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдмреЭрдиे рдкрд░ рджेрд╢ рд╕्рд╡рдпं рдЬाрдЧ рдЙрдаेрдЧा। рдХिрд╕ी рдФрд░ों рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХिрдпे рдмिрдиा - рдЗрдирдХे рдЖрдЧे рдЖрдиे , (рдиेрддृрдд्рд╡ рджेрдиे) рд╕े рд╣ी рджेрд╢ рдЬाрдЧ рдЙрдаेрдЧा। 
========
рд╡рд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬिрд╕рдХी рднाрд░рдд рдХो рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ै (The Education that India Needs ) рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рдж्рд╡ाрд░ा ,рд╢्рд░ीрдорддी рд╕рд░рд▓ा рдШोрд╖ाрд▓, рдмी.рдП., рд╕ंрдкाрджрдХ, рднाрд░рддी рдкрдд्рд░िрдХा рдХो 24 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1897 рдХो рдмंрдЧрд▓ा рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦिрдд рдПрдХ рдкрдд्рд░ :

" рд╣рдорд▓ोрдЧ рд╕рджा рд╕े рдЧुрд▓ाрдо рд░рд╣े рд╣ैं , рдпाрдиि рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬрдирддा рдХो рдХрднी рднी рдЕрдкрдиे рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдордд्рд╡ (Inherent Divinity) рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдЕрд╡рд╕рд░ рдирд╣ीं рдоिрд▓ा, рдЬिрд╕рдХे рд╡े рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рд╣ैं। 
рдЬो рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджाрди्рдд рдХी рдиींрд╡ рд╣ै, рд╡рд╣  рд░рдд्рддीрднрд░ рднी рдпрд╣ाँ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдкрд░िрдгрдд рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рд╣рдоाрд░े рд▓реЬрдХे рдЬो рд╢िрдХ्рд╖ा рдкा рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ рдмреЬी рдиिрд╖ेрдзाрдд्рдордХ рд╣ै। рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ोрддा рд╣ै -рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рдЕрднाрд╡। рдЬो рд╢्рд░рдж्рдзा рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджाрди्рдд рдоूрд▓ рдоंрдд्рд░ рд╣ै , рдЬिрд╕ рд╢्рд░рдж्рдзा рдиे рдирдЪिрдХेрддा рдХो рд╕ीрдзा рдпрдо рдХे рдкाрд╕ рдЬाрдХрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рджिрдпा , рдЬिрд╕ рд╢्рд░рдж्рдзा рдХे рдмрд▓ рд╕े рдпрд╣ рд╕ृрд╖्рдЯि рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै , рдЙрд╕ी рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рд▓ोрдк ! рдЧीрддा рдоें рдХрд╣ा рд╣ै - рдЕрдЬ्рдЮрд╢्рдЪाрд╢्рд░рдж्рджрдзाрдирд╢्рдЪ рд╕ंрд╢рдпाрдд्рдоा рд╡िрдирд╢्рдпрддि। - рдЕрдЬ्рдЮाрдиी (рд╡िрд╡ेрдХрд╣ीрди) рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд░рд╣िрдд рд╕ंрд╢рдпрдЧ्рд░рд╕्рдд рдмुрдж्рдзि рдпा 'рдоूреЭрдмुрдж्рдзि' рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдордиुрд╖्рдп рдХा рдкрддрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। [рдЕрд░्рдеाрдд рджेрд╣ рдХो рд╣ी рдоैं рд╕рдордЭрдиे рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдХा рдиाрд╢ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдоूреЭ рдмुрдж्рдзि рдХो рдЙрдд्рддрд░ाрдпрдг рдмрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЖрдд्рдоा (рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡) рдХे рд╕ाрде рдпोрдЧ рдХрд░рдиा /рд╕рдо्рдмрди्рдз рдмрдирдиा рдкреЬेрдЧा ]  
рдЕрдм рдЙрдкाрдп рд╣ै рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдЪाрд░ рдкрд╣рд▓े рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди।  рдЗрд╕рд╕े рдоेрд░ा рдорддрд▓рдм рдЬрдЯा-рдЬूрдЯ, рджрдг्рдб, рдХрдордг्рдбрд▓ु рдФрд░ рдкрд╣ाреЬों рдХी рдХрди्рджрд░ाрдУं рд╕े рдирд╣ीं,рдЬो рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХрд░рддे рд╣ी рдпाрдж рдЖрддे рд╣ैं। рддो рдоेрд░ा рдорддрд▓рдм рдХ्рдпा рд╣ै? рдЬिрд╕ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдордиुрд╖्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ -рдмंрдзрди (рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु) рддрдХ рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдкा рдЬाрддा рд╣ै, рдЙрд╕рд╕े рдХ्рдпा рддुрдЪ्рдЫ рднौрддिрдХ рдЙрди्рдирддि рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХेрдЧी ? рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ो рд╕рдХेрдЧी।"  
     рд╣िрди्рджू , рдмौрдж्рдз, рдЬैрди рдЬिрддрдиे рднी рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп рднाрд░рдд рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдП рд╣ैं, рд╕рднी рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╕рд╣рдордд рд╣ैं рдХि -" рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЬीрд╡ाрдд्рдоा рдоें рдЕрдирди्рдд рд╢рдХ्рддि рдЕрд╡्рдпрдХ्рдд рднाрд╡ рд╕े рдиिрд╣िрдд рд╣ै!" рдЪींрдЯी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдКँрдЪे рд╕े рдКँрдЪे рд╕िрдж्рдз рдкुрд░ुрд╖ рддрдХ рд╕рднी рдоें рд╡рд╣ рдЖрдд्рдоा рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рд╣ै। рдЕрди्рддрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ीрдХрд░рдг рдХे рднेрдж рдоें рд╣ै। "рд╡рд░рдгрднेрджрд╕्рддु рддрддः рдХ्рд╖ेрдд्рд░िрдХрд╡рдд्॥ рдХैрд╡рд▓्рдпрдкाрдж рей ॥ рдЬैрд╕े рдХिрд╕ाрди рдЬрдм рдЦेрддों рдХी рдоेंреЬ рддोреЬ рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдЦेрдд рдХा рдкाрдиी рджूрд╕рд░े рдЦेрдд рдоें рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЖрдд्рдоा рднी рдЖрд╡рд░рдг рдЯूрдЯрддे рд╣ी рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ी рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рджेрд╢-рдХाрд▓ рдоिрд▓рддे рд╣ी рдЙрд╕ рд╢рдХ्рддि рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢рдХ्рддि рдХो рд╕рд░्рд╡рдд्рд░ рдЬा рдЬाрдХрд░ рдЬрдЧाрдиा рд╣ोрдЧा। рдЕрдкрдиे рд╡िрдЬेрддाрдУं рдХो (рджेрд╢ рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджेрд╢ों рдХो) рдЕрдкрдиी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╢рдХ्рддि рд╕े рд╣рдоें рджेрд╡рддा рдмрдиाрдиा рд╣ोрдЧा। рдЕрдм рдЗंрдЧ्рд▓ैрдг्рдб, рдпूрд░ोрдк рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдкाрдиा ' - рдпрд╣ी рд╣рдоाрд░ा рдорд╣ाрд╡्рд░рдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।  рдЗрд╕ीрд╕े рджेрд╢ рдХा рднрд▓ा рд╣ोрдЧा। рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рдЪिрди्рд╣ рд╣ै , рдФрд░ рд╣рдоें рд╕ाрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдЕрдкрдиे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЖрджрд░्рд╢ों рдХा (рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдпों рдХा) рдк्рд░рдЪाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।" 
(рем/рейрезрез-резрек) 
The Shraddha which is the keynote of the Veda and the Vedanta — the Shraddha which emboldened Nachiket├в to face Yama and question him, through which Shraddha this world moves the annihilation of that Shraddha!
First of all, Self-knowledge. I do not mean thereby, matted hair, staff, Kamandalu, and mountain caves which the word suggests. What do I mean then? Cannot the knowledge, by which is attained even freedom from the bondage of worldly existence, bring ordinary material prosperity? Certainly it can.
even the Buddhist and the Jain and others — whatever sects have arisen in India —  are all at one in this respect that infinite power is latent in this Jivatman (individualised soul-рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЖрдд्рдоा рдЕрд╡्рдпрдХ्рдд рдм्рд░рд╣्рдо рд╣ै !); from the ant to the perfect man there is the same ├Вtman in all, the difference being only in manifestation. "As a farmer breaks the obstacles (to the course of water)" (Patanjali's Yoga-Sutra, Kaivalsap├вda, 3). That power manifests as soon as it gets the opportunity and the right place and time. From the highest god to the meanest grass, the same power is present in all — whether manifested or not. We shall have to call forth that power by going from door to door.
Our conquerors must be made Devas by the power of our spirituality.  Conquest of England, Europe, and America — this should be our one supreme Mantra at present, in it lies the well-being of the country. Expansion is the sign of life, and we must spread over the world with our spiritual ideals." 

===========
[рд╢िрдХ्рд╖ाрдмрд▓े рдЖрдд्рдордк्рд░рдд्рдпрдп, рдЖрдд्рдордк्рд░рдд्рдпрдпेрд░ рдмрд▓े рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬेрдЧे рдЙрдаेрди !"  рж╢িржХ্рж╖াржмрж▓ে  ржЖржд্ржоржк্рж░ржд্ржпрзЯ, ржЖржд্ржоржк্рж░ржд্ржпрзЯেрж░ ржмрж▓ে ржЕржи্рждрж░্ржиিрж╣িржд ржм্рж░াрж╣্ржо ржЬেржЧে ржЙржаেржи ! 'Through education comes faith in one's own Self, and through faith in one's own Self the inherent Brahman is waking up, "  рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕  -рдЕрд░्рдеाрдд  'рдиिрдд्рдп-рдЕрдиिрдд्рдп рд╡िрд╡ेрдХ' рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै - рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рдЬाрдЧृрдд рд╣ोрддे рд╣ी рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬाрдЧ рдЙрдарддे рд╣ैं ! рд╢्рд░ीрдорддी рд╕рд░рд▓ा рдШोрд╖ाрд▓ рдХो 24 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1897 рдХो рд▓िрдЦिрдд рдкрдд्рд░/рем/рейрезрез)] 
"рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ेрд░े рдзрд░рд▓ेрди рд╢िрдХ्рд╖рдХेрд░ рдХाрдЬ !" [рдЗрд╕рдХा рд╕ाрдзाрд░рдг рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣ोрдЧा -After completing his education, he took up the job of a teacher! рдХिрди्рддु рджाрджा рдиे рд▓ीрдбрд░рд╢िрдк рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд░्рде рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдеा-"I Bow Down my head to the would be Leader of the mankind !"]  рд╢्рд░ीрд░ाрдордХृрд╖्рдг рдХे рдж्рд╡ाрд░ा 'рднाрд╡ी-рд╢िрдХ्рд╖рдХ' (Would be Leader of the Mankind- рдоाрдирд╡рдЬाрддि рдХे 'рднाрд╡ी' рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдиेрддा, рдкैрдЧрдо्рдмрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें) рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╕िрд░्рдл рдПрдХ 'рд╕ाрд░рджाрдордгि' рдФрд░ рдПрдХ 'рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж' рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ी рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬрдЧрдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдирди्рдд рдХाрд▓ рддрдХ рдПрдХ рдЕрддुрд▓рдиीрдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा।
рдХ्рдпोंрдХि-...рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ा рдкूрд░ी рдХрд░ рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рд╢्рд░ीрд░ाрдХृрд╖्рдг  рдиे 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' (Leader, рдиेрддा, рдкैрдЧрдо्рдмрд░) рдХा рдХाрд░्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЕрд░्рдеाрдд  'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' рдмрдирдХрд░ 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ' рдЧреЭрдиे рдХा рдХाрд░्рдпрднाрд░ " (Be and Make) рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓िрдпा । 
[рдЬो рд▓ोрдЧ рдоूрд░्рддि рдоें рдк्рд░ाрдг-рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХिрдпे рдмिрдиा рдЕрд░्рдеाрдд рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рджेрд╡рдд्рд╡ рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдЙрдкाрдп рд╕िрдЦрд▓ाрдпे рдмिрдиा, рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХा рдЕрднिрд╡ाрджрди рдХрд░рдХे, рдЙрд╕े рдоूрд░्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ी рдЫोреЬрдХрд░ рд╣рдЯ рдЬाрддे рд╣ैं рд╡ैрд╕े рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдХौрди рдпाрдж рд░рдЦрддा рд╣ै?]
[рд╢्рд░ीрд░ाрдордХृрд╖्рдг - рд╡िрд╡ेрдХाрдирди्рдж рд╡ेрджाрди्рдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ -рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдоें 'Be and Make' рд╢िрдХ्рд╖ा  рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕  рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд╢рдХ्рддि рд╕े рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд рдм्рд░рд╣्рдо рдЬाрдЧ рдЙрдарддे рд╣ैं ! " рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╢्рд░ी рдирд╡рдиीрд╣рд░рдг рдоुрдЦोрдкाрдз्рдпाрдп рдЬैрд╕े рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ (рдорд╣ाрдордг्рдбрд▓ рдиेрддा C-IN-C ) рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╡ाрд░्рд╖िрдХ -рдпुрд╡ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢िрд╡िрд░ рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдПрдХ рд╡िрд░ाрдЯ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкूрдЬрдиोрдд्рд╕рд╡ рд╣ै।]
 рдкूрдЬा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдкुрдЬाрд░ी (рд╢िрдХ्рд╖рдХ)  "рд╕рд░्рд╡ рдоंрдЧрд▓ рдоांрдЧрд▓्рдпे рд╢िрд╡े рд╕рд░्рд╡ाрд░्рде рд╕ाрдзिрдХे। рд╢рд░рди्рдпे рдд्рд░рдпрдо्рдмिрдХे рдЧौрд░ी рдиाрд░ाрдпрдгी рдирдоोрд╕्рддुрддे।।" рдЗрдд्рдпाрджि рджेрд╡ी рдЬाрдЧрд░рдг рдоंрдд्рд░ рддрдеा рдЕрди्рдп рдкूрдЬा рдХे рд╕рдордп рдкреЭे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоंрдд्рд░ों рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг , рдпा рдорди्рдд्рд░ोрдЪ्рдЪाрд░ рдЗрддрдиे рдк्рд░ेрдордкूрд░्рдг рд╕्рд╡рд░ рд╕े  рдХрд░ेрдЧा рдХि рдЙрд╕рдХे рд╣्рд░рджрдп рд╕े рдиिрдХрд▓े рд╢рдм्рдж рдЫाрдд्рд░-рдЫाрдд्рд░ाрдУं рдХे рд╣्рд░рджрдп рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░ рд▓ेंрдЧे।  рдк्рд░рддिрдоा (рдЫाрдд्рд░) рдоें рдк्рд░ाрдг рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╡े рдХрд╣ेंрдЧे - " рд╣े рдордиुрд╖्рдп-рд░ूрдкी рджेрд╡рддा, рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ, рдЗрд╣ाрдЧрдЪ्рдЫ ! рдпрд╣ाँ рдЖрдУ। рдпрд╣ाँ рдЖрдУ।  рдЗрд╣ा рддिрд╖्рда !  рдЗрд╣ा рддिрд╖्рда ! рдпрд╣ाँ рдмैрдаो। рдпрд╣ाँ рдмैрдаो। рдЕрдд्рд░ рдЕрдзिрд╖्рдаाрдиं рдХुрд░ु - рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╡ाрд╕ рдХрд░ो, рдордо рдкूрдЬा рдЧृрд╣ाрди ! - рдоेрд░ी рдкूрдЬा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ो। "  
==========
рдкрд╣рд▓े рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди # 14 рдЬрдирд╡рд░ी , 2026 : рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ाрди्рддि -рд╕ूрд░्рдп рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдпрдг рд╣ोрдиा : The Work !  рдоूреЭ рдмुрдж्рдзि рдХा рдЖрдд्рдоाрднिрдоुрдЦी рдпा рдИрд╢рд╡рд░ाрднिрдоुрдЦी рд╣ोрдиा ! рдоूреЭрдмुрдж्рдзि рдпा рд╕рдо्рдоोрд╣िрдд рдмुрдж्рдзि, рд╕рдо्рдоोрд╣िрдд рдорддि, рджेрд╣ाрднिрдоुрдЦी рдорддि рдХो рдЖрдд्рдоाрднिрдоुрдЦी рдорддि рдоें рд░ूрдкांрддрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा।  
Makar Sankranti 2026 : 
      рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдХा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдмेрд╣рдж рдЦाрд╕ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै. рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि 14 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рджिрди рддीрди рд╢ुрдн рдпोрдЧ рднी рдмрди рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣िंрджू рдкंрдЪांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдкрд░ рд╕рд░्рд╡ाрд░्рде рд╕िрдж्рдзि, рдЕрдоृрдд рд╕िрдж्рдзि рдФрд░ рд╡ृрдж्рдзि рдпोрдЧ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै।  рд╡ृрдж्рдзि рдпोрдЧ рдзрди, рдпрд╢ рдмु्рдж्рдзि рдФрд░ рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдХे рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।  рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЗрд╕ рд╢ुрдн рдпोрдЧ рдоें рдХिрдП рдЧрдП рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдоिрд▓рдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рд╕рдо्рднाрд╡рдиा рд╣ोрддी рд╣ै। рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдХे рджिрди рдпрд╣ рд╢ुрдн рдпोрдЧ рд╕ुрдмрд╣ 7 рдмрдЬрдХрд░ 55 рдоिрдирдЯ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдд 8 рдмрдЬрдХрд░ 37 рдоिрдирдЯ рддрдХ рд░рд╣ेрдЧा। 
     рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдХी рддिрдеि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд▓ोрдЧों рдоें рдмрд╣ुрдд рдЕрд╕рдоंрдЬрд╕ рд╣ै।  рдХोрдИ 14 рдЬрдирд╡рд░ी рддो рдХोрдИ 15 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдордиाрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।  рд╣ाрд▓ांрдХि рдЬ्рдпोрддिрд╖рд╡िрджों рдиे рдкंрдЪांрдЧ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд╣ी рддाрд░ीрдЦ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд▓ोрдЧों рдХा рдн्рд░рдо рджूрд░ рд╣ो рд╕рдХे। рдЬ्рдпोрддिрд╖ाрдЪाрд░्рдпा рдиे рдиिрддिрд╢ा рдорд▓्рд╣ोрдд्рд░ा рдиे рдмрдиाрд░рд╕ рдХे рдкंрдЪांрдЧ рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि 14 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рд╕ूрд░्рдп рд░ाрдд 9 рдмрдЬрдХрд░ 49 рдоिрдирдЯ рдкрд░ рдордХрд░ рд░ाрд╢ि рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं; рдЪूंрдХि рдЬрдм рд╕ूрд░्рдп рдХा рд░ाрд╢ि рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд░ाрдд्рд░िрдХाрд▓ рдоें рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рд╡рдХ्рдд рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдХा рдкрд░्рд╡ рдирд╣ीं рдордиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।  рдпрд╣ рд╕ूрд░्рдп рд╕े рдЬुрдб़ा рдкрд░्рд╡ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХो рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ी рдкрд░्рд╡ рдордиाрдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ोрдЧा।  14 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рд╕ूрд░्рдп рдЧोрдЪрд░ рдХे рдмाрдж рдЕрдЧрд▓े рджिрди рд╕ुрдмрд╣ рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рд╣ोрдЧा। рдРрд╕े рдоें рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдХा рдкрд░्рд╡ 15 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рдордиाрдиा рд╣ी рдЙрдЪिрдд рд╣ोрдЧा. 
рдХुрдЫ рдЬ्рдпोрддिрд╖рд╡िрджों рдиे рдпрд╣ рддрд░्рдХ рднी рджिрдпा рд╣ै рдХि 14 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рдкुрдг्рдпрдХाрд▓ рджोрдкрд╣рд░ рдоें рд╣ोрдиे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ 14 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рд╣ी рдордХрд░ рд╕ंрдХ्рд░ांрддि рдордиा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЬрдмрдХि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рджोрдкрд╣рд░ рдХे рд╕्рдиाрди рдХो рдиिрдХृрд╖्рдЯ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।  рдпाрдиी рдЗрд╕ рд╡рдХ्рдд рд╕्рдиाрди рдХрд░рдиा рдЕрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ुрдмрд╣ 4 рд╕े 5 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╕्рдиाрди рд╕рдмрд╕े рдЙрдд्рддрдо рд╣ोрддा рд╣ै।  рдЗрд╕े рдоुрдиि рд╕्рдиाрди рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ीं рд╕ुрдмрд╣ 5 рд╕े 6 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ рджेрд╡ рд╕्рдиाрди рд╣ोрддा рд╣ै।  рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕ुрдмрд╣ 6 рд╕े 8 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╕्рдиाрди рдоाрдирд╡ рд╕्рдиाрди рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।  рдФрд░ 8 рдмрдЬे рдХे рдмाрдж рдХिрдпा рдЧрдпा рд╕्рдиाрди рд░ाрдХ्рд╖рд╕ी рд╕्рдиाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рд▓ोрдЧों рдХो рджेрд░ рд╕े рд╕्рдиाрди рди рдХрд░рдиे рдХी рднी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЬाрддी рд╣ै।  рдЗрд╕рд▓िрдП рдмेрд╣рддрд░ рдпрд╣ी рд╣ोрдЧा рдХी рдЖрдк 15 рдЬрдирд╡рд░ी рдХी рд╕ुрдмрд╣ рдЙрдардХрд░ рдЬрд▓्рджी рд╕्рдиाрди рдХрд░ рд▓ें рдФрд░ рджाрди-рдзрд░्рдо рдХे рдХाрд░्рдп рдиिрдкрдЯा рд▓ें। 
============
 


 

No comments: